crescent pisze: ↑26.07.2026, 19:06
W ten sposób możemy cofnąć się do epoki kamienia lupanego w poszukiwaniu wpływów kulturowych.
W temacie przywołanego Ulissesa od Joyca’a zmienię nieco pytanie: jak się ma intelektualnie dzieło tego pisarza, do kinowej superprodukcji, której podstawowym celem jest zapełnić sale kinowe i wycisnąć z gawiedzi ile się da?
To Ty przywołałeś tu historię wpływów kultury starożytnej Grecji.
Jak się ma „Ulisses" Joyce'a do „Odysei" Nolana? Można powiedzieć, że nijak - bo i metoda twórcza zupełnie inna, i materia odmienna (literatura - film), i wreszcie obu twórcom o co innego, ale byłoby to pójściem na łatwiznę. W obu przypadkach bowiem oryginalny epos stał się przyczynkiem do przemyśleń na temat kondycji współczesnego autorom człowieka i tworzonych przez niego społeczeństw. Joyce pokazał, że te lata spędzone przez Odyseusza na wędrówce spod Troi do Itaki mogą w umyśle człowieka odpowiadać jednemu dniu wędrówki po ulicach Dublina - bo taka jest relatywna natura ludzkiego umysłu. A do wykreowania takiej właśnie „Odysei" Leopolda Blooma posłużyła Joyce'owi technika strumienia świadomości. Wprawdzie nie przez niego wynaleziona, ale doprowadzona w tym dziele do doskonałości.
Nolan w swoim filmie pokazał pękniecie i upadek społeczeństwa, w którym ludzie sprzeniewierzają się najważniejszym wartościom konstytuującym to społeczeństwo, czyli w wypadku starożytnej Grecji - tradycyjnej gościnności, zaufania, uczciwości. Tym pęknięciem jest Wojna Trojańska zakończona rzezią. Odyseusz jest tego personifikacją - człowiekiem złamanym, pełnym wyrzutów sumienia, straumatyzowanym - bo też i za tę rzeż bezpośrednio odpowiedzialnym. Udało mu się to zgrabnie połączyć z tzw. ludami morza, które doprowadziły do upadku wielu ośrodków cywilizacji starożytnej, m.in. cywilizacji minojskiej. Według niego tymi ludami morza są właśnie wracający spod Troi żołnierze, którzy niosą śmierć, zniszczenie i zepsucie.
Oczywiście można uważać, że film Nolana to płytki, hollywoodzki blockbuster. Na pewno nie jest to jakieś wiekopomne dzieło.
Jednak nie w porównaniu tych dzieł jest rzecz. Ja pisałem o tym w kontekście doktrynalnych zarzutów o to, że Nolan dopuścił się odstępstw od oryginalnego dzieła Homera i dlatego wyprodukował gniota. Jeszcze większych odstępstw dopuścił się Joyce - ale jemu nikt nie zarzuca, że Odyseusz to irlandzki akwizytor, a Penelopa to jego żona, która podczas gdy on wędruje po Dublinie przyjmuje w domu kochanka.
https://www.youtube.com/watch?v=mQt2PML3rHk